Öğretmenlerin ders anlatma stilleri ya
da konuşmacıların kendilerini ifade stilleri farklı farklıdır.
Bazı konuşmacılar materyallerini gayet düzenli bir şekilde
organize ederler, bazıları daldan dala atlarlar ve detaylarda
kaybolurlar diğerleri ise bütün ders boyunca anekdot anlatır ve
öğrencinin bu karmaşa içersinden önemli noktaları bulup
çıkarmasını beklerler.
Bu durumda size düşen önce konuşmacının
stilini belirlemektir. Daldan dala gezen ya da hikaye anlatan
konuşmacıların sunularının sonunda ne not tuttuğunuza baktığınızda
sadece bir iki cümle bulabilirsiniz. Bunu diğer arkadaşlarınızla
da kontrol edebilirsiniz. Bazen bu bir iki cümlenin aslında tam da
konuşmanın temasını içerdiğini farkedebilirsiniz.
Not tutmadaki hedefimiz
Öğrencilerin genel bir şikayeti ders
esnasında neyin önemli olduğuna karar verememeleridir. Genellikle
bu öğrencilerin yaptığı konuşmacının her söylediğini uzun uzun
kaydetmeye çalışmak, sayfalarca ders notu tutmak ama yazmakla çok
meşgul oldukları için konunun en temel kısmını kaçırmaktır.
Aşağıdaki hatırlatmalar daha iyi not
tutabilmenize yardımcı olabilir:
Dersten ya da konferansdan önce:
Bu noktada yapabileceğiniz en önemli şey
varsa dersle ilgili yazılı materyalin üzerinden geçmektir. Bu
sayede:
- Temel noktalar hakkında genel bir fikir
sahibi olabilirsiniz ve dinlerken önemlilerle önemsizleri
birbirinden daha kolayca ayırabilirsiniz.
- Terimler ve kavramlar arasında
bildiklerinizle bilmediklerinizi ayırabilirsiniz.
- Bilmediklerinizi dersten önce öğrenmeye
çalışabilirsiniz
- Derste bilmediklerinizle ilgili bir
açıklama yakalamaya çalışabilirsiniz
- Öğretmenin açıklama getirmesini
isteyebilirsiniz
- Materyalin iyice anlaşılmayan
bölümlerini işaretleyebilirsiniz
- Derste bir açıklama bekleyebilirsiniz
- Sınıfta sormak üzere sorular
hazırlayabilirsiniz
- Bütün bilgiler arasındaki eksiklikleri
belirleyip bunları tamamlama yolları arayabilirsiniz.
Ders ya da konferans
sırasında:
- Anlatılanın yapısı ve düzenlenmesi
Her öğrenci aslında kendi not tutma
yöntemini geliştirmelidir. Ancak aşağıdaki önerier herkese
yardımcı olabilir
- Her ders için defterinizin ayrı bir
bölümünü kullanın.
- Her dersin başında not tutmaya yeni bir
sayfadan başlayın
- Ders notlarına mutlaka tarih atın ve
sayfaları numaralayın
- Not tutarken kısa kısa yazın
- Hiç bir zaman bir cümlecik
kullanabilecekken onun yerine uzun bir cümle ya da bir
sözcük kullanacakken cümlecik kullanmayın
- Mümkünse kısaltmalar ve semboller
kullanın
- Notları her zaman kendi sözlerinizle
yazmaya çalışın. Sadece formüller, tanımlar ve
adlar, tarihler ve yer ve zaman adları
olduğu gibi aynan yazılmalıdır.
- Öğıretmeninizin ya da konuşmacının tam
olarak nasıl anlattığına dikkat edin. Konuşmacı yazılı
materyali özetliyor ve önemli noktaları vurguluyor olabilir,
ya da daha önceden öğrenilen bilgilerle bu konuyu
ilişkilendiriyor olabilir. Ya da okunacak malzemeyi tamamiyle
size bırakıp dışardaki malzemeyi tartışıyor olabilir.
- Eğer önemli noktalar vurgulanıyorsa,
açıklamaları ve örnekleri kaydedin. Bir kavramın farklı
şekillerde ifade edilmesi onu anlamanızı kolaylaştırır.
- Eğer öğretmeniniz ilişkiler kuruyor
ve sorular soruyorsa, soruları da cevapları da kaydedin.
Eğer cevaplar sınıfta verilmiyorsa onları kendi kendinize
dersten sonra bulmaya çalışın.
- Temel konu başlıkları ile onların
açıklamalarını görsel olarak ayırdetmeye çalışın. Notlarınızı
ona göre düzenleyin. Bunları ayırdetmek için sayılar ve
harfler sonradan eklenebilir. Ancak öğretmen konuşurken şimdi
dört noktayı açıklayacağım gibi belirteçler kullanıyorsa
bunları siz de notlarınızda kullanın.
- Bilmediğiniz kelimeleri ve açık olmayan
yerleri işaretleyin. Eğer tam olarak anlamadığınız bir şey
anlatılıyorsa yine de mümkün olduğunca iyi not tutmaya
çalışın. Ve hemen sonra burasını aydınlatmaya ve iyice
anlamaya çalışın.
- Eğer anlatılan bir şeyi tümüyle
kaçırırsanız notlarınızda boş bir yer bırakın ve sonra
tamamlayın.
- Sayfada notlarınızın sağında ve solunda
sorularınız, kendi düşünceleriniz ve açıklamalarınız için boş
yer bırakın.
- Kendi kendinize not tutarken
kullanabileceğiniz bir kodlama sistemi geliştirin. Soruları,
önemli noktaları ya da ödevlerin teslim edileceği günleri bu
kodlarla not edin. Bu şekilde ders notlarının içereği ile
diğer noktaları ayırabilirsiniz. Örneğin soru işareti sorular
için, Ö harfi ya da ünlem işareti önemli noktalar için
kullanılabilir.
- Gerçek bilgiyi söylenceden ayırmayı
öğrenin
2. İçerik
- Dres notlarında hem temel noktalar hem
de yeterince detaylı açıklamalar bir arada bulunmalıdır
- Bütün formüller,kurallar, tanımlar ve
genellemeler olduğu gibi yazılmalıdır
- Öğretmenin örnekleri sonradan notların
üzerinden geçerken yardımcı olur
- Sayfa kenarlarına koyduğunuz
işaretleyici notlar sonradan aradığınız bir şeyi bulmanızı
kolaylaştırır.
- Aslında iyi dinlerseniz öğretmenler ya
da iyi konuşmacılar size neyin not olarak tutulması hakkında
ipuçları verirler:
- derse/konuşmaya giriş ve rasyonel ve
özetler
- tahtaya yazılanlar ya da tepegöz ya
da bilgisayardan yansıtma gibi görsellerle aktarılan
bilgiler
- tekrarlanan şeyler
- ses ile vurgulanan şeyler
- sınıfa sorulan sorular
- anahtar kelimeler; ..nin üç nedeni,
demek kiÖ, sonuç olarak.., diğer taraftanÖ, sebep sonuç
ilişkisi..
Dersten ya da konferanstan sonra
- Dersten sonra mümkün olan en kısa
zamanda notlarınızın üzerinden geçin
1.Notlarınızda okunaksız yerleri
düzeltin, yanlışları düzeltin ve hatırladığınız kadarıyla
eksikleri tamamlayın. Eksikleri taamlarken öğretmeninize ve
arkadaşlarınıza danışabilirsiniz. Ders kitaplarına ve diğer
yazılı materyallere bakarak da açıklık getirilmesi gereken
bölümleri açıklığı kavuşturabilirsiniz.
- Tutulan notların işe yaraması ve
öğrenmeye yardımcı olması için hemen tekraralanmaları gerekir.
Yoksa aradan uzun zaman geçtikten sonra bir daha notlara
baktığınızda bunları tekarar ediyor gibi değil de ilk defa
görüyor gibi olursunuz. 24 saat fazla uzun bir süredir.
- Notlmarınızı üzerinde düşünmeden sadece
yeniden yazarak kaydetmek onları işlemek anlamına gelmez. Daha
yararlı olan onları yeniden kendi sözcüklerinizle ifade ederek
yazmanız ve yeniden düzenlemektir.
Düzenli sunulan derslerde
sadece temel noktaları sırasıyla kaydetmek yeterlidir. Ancak
karmaşık bir yapı ile anlatılan derslerde kavram haritası
çıkarma denilen bir yöntem izlenebilir. Burada önemli
olan daha kapsamlı olan üst kavramlarla daha detaylı olan
alt kavramları ve kavramların birbirleriyle olan
ilişkilerini şematik olarak gösterebilmektir.